SCHIP-aanpak

Een aanpak voor relaties in slecht weer

Auteur: admin (page 1 of 5)

HART-analyse

Toename echtscheidingen

Als ik naar buiten kijk valt het niet te missen dat het eind van de zomer nu toch echt een feit is. De temperatuur is gedaald en door de bijkomende wind is het ongekend fris voor de tijd van het jaar. Inmiddels loopt het in mijn praktijk ook spreekwoordelijk storm met de aanvragen voor SCHIP-trajecten. Na de zomervakantie is er veelal een toename waarneembaar van het aantal echtscheidingen.

Impact op de relatie

Impact op de relatie

Vandaag staat er weer een sessie gepland met Johan en Marieke.

De afgelopen sessies hebben we uitgebreid stilgestaan bij de momenten waarop hun relatie is gaan schuiven. Zowel Marieke als Johan vielen een aantal keren stil bij het horen van elkaars kwetsuren. Ze hadden echt geen flauw vermoeden dat deze gebeurtenis en het effect daarvan zo’n grote impact op hun relatie heeft gegenereerd. Beiden hadden zich in hun eigen loopgraaf verschanst en hadden de moed opgegeven dat hun relatie nog ten goede zou keren. Er hangt een verdrietige sfeer in de therapieruimte. Marieke zegt het ontzettend stom van zichzelf te vinden dat ze ‘het erbij heeft laten zitten’. Johan schudt verslagen zijn hoofd en zegt zich te schamen voor alles wat hij heeft aangericht en heeft nagelaten. Ik doe een poging om het te normaliseren door uit te leggen dat dit fenomeen zich in veel relaties voordoet. Als jullie hadden geweten hoe snel je elkaar kunt kwijtraken hadden jullie natuurlijk al veel eerder ingegrepen. Je zou er ook anders tegen aan kunnen kijken door vast te stellen dat het gezegde ‘beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald’ hier helemaal op van toepassing is. Nu is zaak om van elkaars vermeende tegenstanders elkaars medestanders te worden. Het goede nieuws is dat jullie al aardig op weg zijn dit te bereiken.

Beschadigingen in het hart

HART-analyse

De vorige keer hebben we afgesproken om vandaag een HART-analyse te maken. Ter voorbereiding heb ik ze de huiswerkopdracht toegestuurd voor fase 2, verlies en conflictverheldering. Ik heb ze daarin gevraagd na te denken over wat er verloren is gegaan in hun relatie, wat de impact daarvan is en wat ze nog aan elkaar zouden willen vragen.

Via het zogenaamde HART-model worden van beide partners de geleden verliezen ofwel de beschadigingen op de vier elementen van het HART in kaart gebracht. Deze vier elementen zijn: Houvast, Autonomie, Rechtvaardigheid en Toekomst. Ik teken op de flapover de vier letters H A R T en maak twee kolommen: een voor Marieke en een voor Johan. Vervolgens vraag ik wie zou kunnen aangeven wat hij heeft verloren tijdens de afgelopen periode binnen jullie relatie en onder welke element zou je deze willen plaatsen? Voor deze analyse neem ik ruimschoots de tijd. ‘Ken uw eigen valkuilen’ is bij deze exercitie geboden. Het is heel verleidelijk om de partners een handje te helpen door hun verliezen onder woorden te brengen. Het maken van een HART-analyse luistert nauw. Alleen de door hen geformuleerde verliezen worden genoteerd. Een aantal keren hebben Marieke en Johan de aanvechting om elkaar te bekritiseren en in de haren te vliegen. Ik parkeer deze neiging door er niet op in te gaan en te benoemen dat dit straks in fase 2 volop de aandacht krijgt die het verdient.

HART-analyse

Beschadigingen in het hart

Na ruim een half uur beurtelings van Marieke naar Johan gepeddeld te hebben doe ik een stap terug om van een afstand te kunnen waarnemen wat deze HART-analyse ons laat zien. Aan de kant van Marieke staat bij het element Houvast: verlies van vertrouwen in Johan en het houvast dat ik altijd dacht te hebben in onze goede relatie, verlies van vertrouwen in mijn lijf.  Bij Autonomie: verlies van mijn vrouw zijn, verlies van mijn zelfverzekerdheid en dat ik ertoe deed.

Bij Rechtvaardigheid: dat het niet eerlijk is dat ik eerst kanker krijg en dat mijn man vlucht in de porno, bij Toekomst heb ik verloren dat ik niet zeker weet of wij samen een toekomst hebben. Bij Johan staat bij het element Houvast: ik heb Marieke verloren, ik ben mezelf kwijtgeraakt, bij Autonomie: ik heb mijn zelfrespect verloren, en het beeld dat ik van mezelf had, bij Rechtvaardigheid: daar heb ik niets bij verloren maar bij Toekomst ben ik verloren dat mijn beeld over samen oud worden buiten zicht is geraakt.

Houvast vinden

Nieuw houvast

Ik vraag wat hun opvalt wanneer ze naar elkaars beschadigingen kijken? Johan reageert: “ik zie veel overeenkomsten en eigenlijk weinig verschillen” Marieke beaamt dit en zegt: “ik word er verdrietig van als ik zie wat we samen zijn verloren. Het voelt alsof ik opeens over mijn boosheid heen kijk naar het verlies”. Ik leg uit dat dit het effect is van het maken van een gezamenlijke HART-analyse.  Wanneer alles gericht is op het oplossen van het conflict komt het verlies dat is geleden in het gedrang. Veelal hebben de partners geen idee waar de ander mee worstelt en wat bij hem of haar verloren is gegaan. Dat wat jullie beiden kwijt zijn geraakt binnen de turbulentie van jullie ‘relatie in slecht weer’ is ook datgene dat jullie verbindt. Sterker nog, dat geeft als het ware een nieuw houvast. Daar dient het over te gaan.

Effect van het verlies

Conflict als gevolg van het verlies

De tragiek binnen relaties is dat de effecten van die akelige beschadigingen wel zichtbaar zijn. Vanuit wanhoop en teleurstellingen reageren mensen doorgaans met inadequaat, niet helpend gedrag. Daar heeft de ander last van zonder te weten waar dit gedrag uit voortkomt. Door de pijn van het verlies in kaart te brengen ontstaat er structuur binnen de chaos die is ontstaan.  Hierdoor zijn de partners in staat zichzelf en de ander beter te begrijpen. Dat is de kracht van de HART-analyse!

Nieuw begrip voor elkaar

Waar het hart vol van is…

Het kwartje lijkt te vallen. “Eigenlijk heel logisch” zegt Marieke. “Inderdaad, wat je zegt” reageer ik. “Maar kom maar eens op het idee om er op deze manier naar te kijken” zeg ik met een toon waarin, mag ik hopen, mijn grapje niet als ijdelheid wordt opgevat.

Ik hoef me geen zorgen te maken want Johan grapt er stevig overheen: “Waar het hart vol van is…”

Het hart heelt

Ontspanning

In ontspannen sfeer neem ik, in vertrouwen dat hun beschadigde HART zich de komende tijd zal herstellen, afscheid van ze.

-Tineke Rodenburg-

Waar ging het schuiven?

Kampeerspullen in de kast

Het is broeierig weer vandaag. In een groot deel van het land zijn de scholen weer begonnen en zijn de kampeerspullen voorlopig opgeborgen. Ik ben zeer benieuwd hoe het Marieke en Johan is vergaan en naar het resultaat van hun huiswerkopdracht in fase 1 van de SCHIP-aanpak.

Begrenzen is nodig

Ze zien er beiden uitgerust uit. Maar niet altijd is dat wat je ziet ook dat wat het is. Ook ik betrap mezelf er regelmatig op hoe snel ik in de valkuil van mijn eigen interpretaties duikel en stel derhalve mijn open vraag: ”Hoe zitten jullie erbij vandaag na de lange periode tussen de vorige afspraak en deze sessie?” Marieke reageert door het geven van een compliment aan mijn adres. “Allereerst wil ik beginnen met je bedanken voor jouw interventie tijdens ons dreigende conflict tijdens onze vakantie. Ik was eigenlijk blij dat je mij hierin begrensde en mij wees op de eerder gemaakte afspraken. Kennelijk had ik dat even nodig”. Johan knikt instemmend en vult haar aan: “Dat geldt ook voor mij. Het had weinig gescheeld of ik was helemaal door het lint gegaan”.

Waar begon de relatie te schuiven

Het is nu mijn beurt om een compliment te geven. Ik vertel ze dat het helaas niet zo vanzelfsprekend is dat dit lukt. Kort nadat er over en weer wat social-talk plaatsvindt vraag ik hun naar het resultaat van de huiswerkopdracht: waar begon de relatie te schuiven, wat waren voor jou de signalen en wat heb je daarmee gedaan? Marieke zegt dit een lastige en ook wel confronterende opdracht te hebben gevonden. Ik vraag hierop door: wat maakte het zo lastig en confronterend? “Ik heb lang moeten zoeken naar het moment waarop het eerste scheurtje zich openbaarde. Hoe vaak heb je niet dat je je ergert aan je partner of dat je denkt mmmmm niet zo leuk?”  Ze kijkt mij vragend aan alsof ze bevestigd wil worden in haar aanname dat ergernissen inherent zijn binnen relaties. “Maar toen ik de tijd nam om dieper na te denken over deze huiswerkopdracht schrok ik van datgene dat opeens boven kwam drijven en wat ik kennelijk ver had weggestopt”.

Onverwacht

Ik zie dat ze het warm krijgt en dat er rode vlekken in haar hals ontstaan. Kennelijk raken we hier aan een gevoelig onderwerp. Ik moedig haar aan om verder te praten en laat tegelijk aan Johan weten dat ik hem niet vergeten ben. “Acht jaar geleden leek het er even op dat ik borstkanker zou hebben. Drie weken lang heb ik in angst gezeten en had ik ’s nachts de engste nachtmerries. Ik was al bezig met mijn begrafenis te organiseren en viel van pure angst vijf kilo af. Johan wuifde al mijn zorgen weg en dat was nog tot daaraantoe maar hij was emotioneel compleet afwezig. Stond ons seksleven toen eigenlijk al op een zeer laag pitje….daarna raakte hij mij niet eens meer aan. Het ergste was ook nog dat hij in die periode gewoon, zoals afgesproken, met zijn vrienden ging bergwandelen en mij alleen liet met al mijn ergste angsten. En nu komt het….ik word er nog misselijk van als ik eraan terug denk….Op een gegeven moment moest ik iets opzoeken op zijn computer omdat mijn eigen laptop het niet goed deed. Ik schrok me wild toen er opeens allerlei porno verscheen en niet dat ik er trots op ben maar toen ik in zijn geschiedenis keek, wat ik daarvoor nog nooit had gedaan, bleek deze over te lopen van de smerigheid. Het was alsof de grond onder mijn voeten verdween. Mijn emoties gingen alle kanten uit. Dan weer werd ik woedend, wat een timing juist nu ik het al zo moeilijk had…Dan weer zo intens verdrietig en verslagen. Dat was er dus aan de knikker. Meneer had meer interesse in porno dan in mij, zijn eigen vrouw”. Ze slaakt een diepe zucht. “Daar is het dus gaan schuiven. Wat heet schuiven, het was een complete tsunami”. Ik vraag wat ze hiermee heeft gedaan richting Johan. “Ja, dat is een goede vraag. Natuurlijk heb ik hem daarmee geconfronteerd maar Johan zwakte alles af. Het had niets met mij te maken. Hij had gewoon uit nieuwsgierigheid eens op zo’n site gekeken en daarbij, er is echt geen gezonde man die niet eens een keertje naar porno heeft gekeken. Kortom ik maakte van een mug een olifant en hij wilde het er verder niet meer over hebben. Daarna heb ik het weggestopt. De diagnose was dat ik gelukkig geen borstkanker had, dus ik vond dat ik blij moest wezen en dat pornogedoe maar moest relativeren”.

Afsluiten voor de ander

“Wat was volgens jou het effect van deze gebeurtenis en het wegstoppen daarvan op jullie verdere relatie” vraag ik. Marieke neemt de tijd om haar antwoord te formuleren. “Ik denk dat ik me voor Johan heb afgesloten daarna. Ik heb gedacht dat als ik hem echt nodig heb, ik weinig van hem kan verwachten”. “Wat maakt dat je het conflict met hem daarover niet bent aangegaan? “ “Ik denk dat ik bang was nog meer nul op rekest te krijgen en daar wilde ik mezelf voor beschermen…”

Conflict vermijden

Hoe vaak ik dit fenomeen niet voorbij zie komen in mijn praktijk. In eerste instantie zijn mensen wellicht niet zo zeer bang voor het desbetreffende conflict ware het niet dat zij angst hebben dat zij degene met wie zij het conflict hebben verliezen of dat hun relatie verslechtert. En omdat het soms nog pijnlijker is om naar dat verlies te kijken dan het conflict te verduren wordt dat de status quo die ongemerkt binnen de relatie ontstaat.

Kinderen eerst

Nu is het de beurt aan Johan. “Mijn voorbeeld valt een beetje in het niet bij die van Marieke denk ik. Er is niet een specifieke situatie die bij mij opkomt. Behalve misschien dat ik, nadat we de kinderen hadden gekregen, steeds meer het gevoel kreeg op de tweede plaats bij Marieke te komen staan. En als het dan toch over die seks gaat….ik moest wel heel erg mijn best doen om ‘het’ zover te mogen laten komen. Daarnaast leek er aan mij steeds meer niet dan wel te deugen. Op een gegeven moment ben ik ook opgehouden mijn best er nog voor te doen”. “Wat maakte dat je dat deed”, vraag ik hem. “Omdat ik geen zin meer had in die verwijten en slappe argumenten waarom ze weinig of liever gezegd geen zin meer had in seks met mij”. “Dus jullie hebben beiden een eigen loopgraaf gecreëerd en zijn op strategische afstand naar elkaar gaan kijken, klopt dat?” De vraag stellen is hem beantwoorden, ja natuurlijk klopt dat.

Koude oorlog

“Het is zoals professor dr. Martin Euwema, specialist als het gaat om conflicthantering, ooit tijdens een congres als pakkende quote lanceerde: ‘’Het vermijden van het conflict staat de oplossing in de weg en draagt het verlies in zich’’.

IJsberg

De metafoor van die gigantische ijsberg tussen Marieke en Johan blijkt een onverwacht effect te hebben.

-Tineke Rodenburg-

Marieke houdt zich niet aan de afspraak

Na een heerlijk Italiaans lunch

Terwijl ik na een heerlijke lunch met de nodige witte wijn, op 800 Italiaanse meter hoogte, lig uit te puffen, hoor ik het piepje van mijn mail. Niet bijster gemotiveerd om te lezen wie mij mailt maar ook weer net nieuwsgierig genoeg dit berichtje niet te negeren zie ik door mijn halfgeopende ogen, lees oogharen, dat deze mail van Johan afkomstig is.

De mail

Ik ga er eerst maar eens recht overeind voor zitten. Het betreft twee mails. Eén daarvan is ook gestuurd aan Marieke en de ander is alleen aan mij gericht. Beide mails zijn dus niet, zoals afgesproken, aan iedereen te weten Johan, Marieke en mij verstuurd… Het is een lange mail waarin Johan, het is maar net zoals de lezer het wil opvatten, zijn hart lucht dan wel zijn gram haalt. Er blijft geen spaan heel van zijn ex-vrouw. Wat denk je wat? Heeft ze, zonder overleg met hem, besloten een weekje langer op die camping te blijven met als argument dat het nu eindelijk mooi weer is geworden en de kinderen pas deze week vrienden hebben gemaakt. Dat het ‘een beetje vervelend’ voor hem is, dat begrijpt ze goed maar met zijn baan in het onderwijs heeft hij nog genoeg vakantie over om een weekje op te schuiven met zijn vakantie. 

Hier zal Marieke spijt van krijgen

Het moet voor mij nu ook volstrekt helder zijn dat zij alleen maar aan zichzelf denkt en hem probeert dwars te zitten waar ze maar kan. Ze weet heus wel dat hij met Monica en haar kinderen twee weken een huis heeft gehuurd in de Provence en dat dit niet zomaar een week te verschuiven is. Dat de kinderen het fijn vinden om nog een week op die camping te blijven, dat gebruikt ze om haar zin te krijgen en hem te dwarsbomen. En met zo’n egoïstische ex zit hij nu in een SCHIP-traject. Zo ging het al hun hele huwelijk. Zij bepaalt en van hem wordt verwacht dat hij alles maar accepteert. Ik zal nu ook wel tot de conclusie moeten komen dat het traject geen enkele zin heeft. Dit is toch zoals jullie noemen een contra-indicatie, dit borderline gedrag? Hoe dan ook, hij heeft haar bevolen om precies op de afgesproken tijd met de kinderen voor de deur te staan en anders is hij genoodzaakt om andere maatregelen te nemen. Hij voegt daar nog aan toe dat hij haar met klem adviseert het niet zover te laten komen, want in dat geval zal ze hier nog jarenlang spijt van krijgen.

Hij heeft nog geen reactie van Marieke ontvangen en dat maakt hem naarmate de uren verstrijken alleen maar woedender. Hij is in staat om nu in de auto te stappen en naar die ‘gezellige’ camping te rijden.

Mijn hart slaat net iets harder dan van een relaxte vakantieganger mag worden verwacht. Negeren van deze mail is geen optie ook al is het vakantietijd. Ik begin eerst maar eens Johan te helpen herinneren aan de afspraak dat alle mails en apps altijd in cc aan iedereen verstuurd worden en dat ik dit bij deze mail mis.

Ik vraag hem dit alsnog te doen en schrijf hem dat ik pas dan op zijn mail zal reageren. Met klem adviseer ik hem niet tot welke actie dan ook over te gaan.

Ruzie in deze fase voorkomen

Dit geeft mij ook enige respijt om na te denken hoe ik deze onverwachte crisis mogelijk kan neutraliseren. In deze fase van de SCHIP-aanpak is het voor de SCHIP-behandelaar veelal op eieren lopen. Alle motivatie en goede intenties daargelaten, is het allemaal nog zo broos en uiterst fragiel. De kans dat de spreekwoordelijke ‘vlam in de pan’ vliegt ligt constant op de loer. Het is tevens zo herkenbaar dat de kinderen worden ingezet om elkaar ‘dwars te zitten’ terwijl het zeer waarschijnlijk ergens anders over gaat. Ik wil me niet eens voor kunnen stellen wat een drama het zou worden op die camping als Johan ‘de bocht terug’ niet weet te nemen. Oude pijn en frustraties die jarenlang de kans kregen te rijpen in hun huwelijk zijn kennelijk weer manifest geworden nu de afstand tussen zijn kinderen zowel letterlijk als figuurlijk voelbaar is. Daar moet het in de SCHIP-aanpak over gaan. Maar voor we zover zijn kunnen we niet om deze ‘acute storingen’ heen.

Afspraak is afspraak

De witte wijn lijkt ondertussen versneld te zijn uitgewerkt en mijn gezonde verstand heeft het overgenomen van de alcohol roes. Een uur later ontvang ik de mail van Johan nogmaals maar nu met Marieke in de cc. Ik besluit ze een mail te sturen waarin ik uitleg wat er volgens mijn perceptie gaande is en doe een dringend beroep op beiden zich te houden aan de gemaakte vakantieafspraak.

Een dag later ontvang ik van beiden een reactie terug. Marieke ziet in dat ze niet van Johan kan verwachten dat hij akkoord kan gaan met haar voorstel de kinderen een week langer bij zich te houden. Johan erkent dat hij wellicht iets te scherp heeft gereageerd.

In deze fase is het teveel gevraagd om van beiden enige mate van flexibiliteit te verwachten. Eerst moet de angel eruit, willen de ex-partners in staat zijn om water bij de wijn te doen.

Ik realiseer me opeens dat het in deze aflevering wel erg veel over wijn gaat….

-Tineke Rodenburg-

Wat vonden jullie leuk aan elkaar?

Liefde

Marieke en John wilden elkaar eeuwig beminnen

Vandaag schijnt de zon volop. Gezien de tijd van het jaar is dat overigens niet zo opmerkelijk. Ik wil het echter graag als een hoopvol teken zien voor een goede start van het  SCHIP-traject.  Vandaag gaan we terug naar het moment waarop Johan en Marieke niemand anders dan elkaar voor eeuwig wilden beminnen. Wat vonden ze nu zo aantrekkelijk aan elkaar? Wie wil beginnen om eens terug te gaan naar dat beslissende moment?

Ze wilden voor altijd bij elkaar blijven

De aanpakker

Er ontstaat even een grappige situatie omdat ze bijna tegelijk beginnen te praten. Marieke ‘wint’ het echter van Johan en ik leg direct de link naar haar copingstijl: de aanpakker! “ Het was gewoon zijn betrouwbare en rustgevende uitstraling zijn zachte blik en dan die woeste bos krullen dat ik als een blok voor hem viel”. “En ik voor jou” gaat Johan verder. “Jouw vrolijkheid, spontaniteit en energie en eerlijk gezegd natuurlijk ook, het klinkt wat banaal maar ik zeg het toch, ik vond dat je prachtige billen had”. Ik denk even een moment van verbondenheid te bespeuren en benoem dit. Het is en blijft iedere keer ontroerend wanneer we in fase 1 (Samenkomen), teruggaan naar dit moment.

De rust wordt saai

Verbroken verbinding

Ontroerend omdat, wat er ooit vanzelfsprekend was en er al zo lang niet meer is, weer even mag zijn. Het draagt ook bij aan het herstel van de verbroken verbinding waar we in de SCHIP-aanpak voortdurend naar op zoek zijn: waar kunnen ze elkaar weer vinden? De tragiek is vaak dat datgene wat men zo aantrekkelijk vond in het begin van de relatie, in een later stadium verwordt tot de grootste ergernis. De rustige uitstraling van Johan is inmiddels, in de perceptie van Marieke, vervormd tot ‘dodelijk saai’. De spontaniteit van Marieke blijkt, in de ogen van Johan, de ‘diepgang van een surfplank’ te bevatten. Het effect daarvan op hun voorbije relatie zal gaandeweg de SCHIP-aanpak duidelijk worden. Dat het daar over moet gaan laat zich raden.

Hechtingscirkel

Hij heeft een ander

Ik besluit, voordat we verder gaan, nog terug te komen op de uitspraak van Marieke tijdens de intake: “hij heeft een ander”. Hoewel de aandacht voor de onderliggende rouw thuishoort in een andere fase vind ik het relevant om vandaag hier even stil te staan bij deze definiëring. Daar heb ik de verliescirkel bij nodig omdat die zo beeldend laat zien in welke verschillende fases van rouw de partners zich kunnen bevinden en wat hiervan het effect is. Kortweg ziet de verliescirkel er als volgt uit: De eerste fase is die van de kennismaking ofwel het maken van contact. Dan ontstaat er de gehechtheid aan elkaar waaruit intimiteit en seksualiteit groeit. Onontkoombaar komt er ooit een moment dat er, door scheiding of de dood, afscheid van elkaar moet worden genomen. Een gezonde reactie op het verlies van een betekenisvolle relatie is de rouw die hierdoor ontstaat. Op enig moment gaan we betekenis geven aan datgene dat verloren is gegaan en zijn we weer in staat een nieuw contact dan wel een nieuwe verbinding aan te gaan.

Verliescirkel

De ideale scheiding, of toch niet?

Ik leg aan Johan en Marieke uit wat ik bij hen denk te zien. Hun scheiding is gezamenlijk en in goed overleg ingezet. Je zou kunnen zeggen ‘de ideale scheiding’. Ze ondernamen nog veel samen als gezin.  Ze waren verbonden in het afscheid nemen van hun liefdesrelatie. Zo was Johan bijvoorbeeld nog beschikbaar voor allerlei klusjes rondom hun voormalige woning, ondernamen ze als gezin nog het nodige met elkaar en konden ze samen de zorg voor hun beider kinderen zowel praktisch als emotioneel delen op elk moment van de dag. Nadat Johan een andere relatie kreeg is de situatie echter ingrijpend veranderd. Deze nieuwe relatie vergt al zijn aandacht en tijd. Dat resulteert in een drastisch afname van de vanzelfsprekende beschikbaarheid voor Marieke.  Marieke voelt zich hierdoor begrensd. Daar waar ze ooit samen stonden, in de verliescirkel, staat Marieke nu alleen. Dat kan voelen als verraad en in de steek gelaten worden.  Omgekeerd is voor Johan de reactie van Marieke ‘hij heeft een ander’ niet te volgen.

Puberale verliefdheid

De kinderen mogen haar niet zien

Ik vraag ze of ze zich hierin herkennen en dat wordt beaamd. Marieke reageert emotioneel: ”maar dat hoeft toch niet te betekenen dat mijn kinderen die vrouw maar meteen moeten accepteren en ik het normaal moet vinden dat zijn aandacht voor het gezin verdwenen is. Ik vind dat Johan alles uit zijn handen heeft laten vallen omwille van dat mens. Van goed vaderschap is echt niks meer over. Dat hij mijn kinderen blootstelt aan die puberale verliefdheid, want dat is het, vind ik niet te pruimen”. Ik kijk naar Johan die in elkaar lijkt te krimpen door Marieke’s felle reactie. Hij veert op: “Ze zou ook eens verder kunnen kijken dan haar neus lang is. Maar ik ben bang dat ze hiertoe niet in staat is”.

Vakantie

De ex-partner relatie centraal

Het is heel verleidelijk om nu in te gaan op de vraag of hier wel dan niet sprake is van slecht vaderschap. Als dit ze zou helpen was ik hiertoe over gegaan. In deze fase, waarin er nog onvoldoende duidelijk is waar hun relatie is gaan schuiven en waar de pijn van het verlies aan raakt, heeft dit echter weinig zin. Daarbij gaat het in de SCHIP-aanpak niet over de kinderen maar staat de ex-partnerrelatie centraal, daar moet het over gaan. Tot slot van deze eerste sessie van fase 1 bespreken we hoe we omgaan met de komende periode. De zomervakantie dient zich aan. Dat betekent dat we pas over vier weken verder kunnen met het traject.  Ik wijs ze nogmaals op de afspraak dat we vanaf nu altijd de ander in alle mails en appcontact in cc zetten. De huiswerkopdracht: ”waar is jullie relatie gaan schuiven en wat heb je gedaan met de signalen?” blijft van kracht.

Ex-partners

Samen de schouders eronder

Ik wens ze een fijne vakantie en veel wijsheid toe. “Houd de moed erin en wees trots op jezelf dat je dit samen aan durft te gaan” zeg ik bij de deur.

Aan mijn gevoel dat dit wel eens een succesvol traject gaat worden ontbreekt het niet.  Helaas ben ik slechts degene die het faciliteert.  Marieke en Johan zijn degenen die hun schouders er onder moeten zetten…

Ik vraag of deze informatie, voor dit moment, voldoende basis biedt om een afspraak te maken om Fase 1 te kunnen starten. Johan en Marieke stemmen hiermee in.

-Tineke Rodenburg-

De ex relatie vlot trekken. Kan dat?

Slecht weer inside and out

Marieke en Johan komen naar de intake

Op de dag van hun eerste afspraak is het onstuimig herfstweer. Druipend van de regen komen ze, bijna tegelijk, mijn praktijk binnenlopen. Ietwat onwennig nemen ze plaats. Eerlijkheidshalve moet ik bekennen dat ook ik zo’n eerste afspraak enigszins spannend vind. Mijn vurige hoop datgene te kunnen bieden wat helpend is, de ex-relatie vlot trekken, is daar debet aan. Relationeel gedoe, of dat nu tijdens de relatie is of na het beëindigen daarvan, betekent ellende en vreet energie. Een liefdevolle relatie, en dat geldt zowel voor liefdesrelaties als voor ‘partners in ouderschap’, is een buffer voor alles wat ons leven kan ontregelen. We ontkomen nu eenmaal niet aan tegenslagen gedurende ons leven, zoals ziekte, ongemak, kleine en grote verliezen. Indien dit echter plaatsvindt binnen een toch al turbulentie relatie is dat vaak de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen. Dat te veel stress slecht voor de gezondheid is en het welzijn van de mens negatief beïnvloedt, zal menigeen kunnen begrijpen.

Inzicht in elkaar is de sleutel tot begrip

Coping en hechting

Beiden overhandigen mij hun ingevulde coping en hechtingstijllijst. Dit biedt mij, als SCHIP-behandelaar, nuttige informatie. Johan blijkt vermijdend te zijn gehecht en heeft een palliatieve copingstijl. Marieke is veilig gehecht en een aanpakker. Ik leg ze meteen uit hoe dit in hun relatie tot onbegrip kan leiden. Marieke die aan de slag gaat en Johan die het probleem wil vermijden. Ik geef ze informatie mee waarin ze verder na kunnen lezen waarin ze verschillen en hoe dit uit kan werken in hun relatie.

Wat eens zo mooi begon

Reden van de scheiding

Vervolgens vraag ik wie mij zou willen vertellen wat de reden is van hun scheiding en hun visie op de ontstane vechtscheiding. Marieke kijkt even terloops naar Johan en vraagt: “zal ik dan maar beginnen?  We kennen elkaar al vanaf de middelbare school. Johan zat een klas hoger dan ik. Het was eigenlijk al snel duidelijk dat wij een stel werden.  Na ons afstuderen zijn we gaan samenwonen en toen ons eerste kind kwam zijn we getrouwd. Achteraf gezien was dat de meest zorgeloze periode. We waren jong en mega ambitieus. We konden samen bergen verzetten en het leven lachte ons toe. Toen we ons tweede kind kregen veranderde dat. Het was een enorme huilbaby. Ons leven werd volkomen beheerst door het nooit aflatende, althans zo ervaarde ik dat, gekrijs. Ook al hield hij soms even op, dan zat dat hoge huilen nog in mijn oor. Johan en ik leefden volkomen langs elkaar heen. We grossierden doorlopend in wederzijdse verwijten. Het was nooit meer echt ontspannen en gezellig. Ik kreeg allerlei psychosomatische klachten waar Johan niets mee kon. Gaandeweg irriteerde hij me steeds meer door weg te duiken en niet thuis te geven als ik hem nodig had. In het begin van die periode gooide ik hem dit vaak voor de voeten. Maar in plaats van dat hij zijn best deed om mij te begrijpen leek het wel of hij me nog meer uit de weg ging. Kortom, mijn liefde verdween in het afvoerputje en ik besloot dat we maar uit elkaar moesten. Het initiatief kwam van mijn kant en Johan ging eigenlijk zonder protest akkoord. Toen het besluit was genomen namen gek genoeg de ruzies af. Na onze scheiding werden we een soort van goede vrienden. Johan deed allerlei klusjes bij mij en één keer per week aten we samen met het hele gezin. We gingen zelfs regelmatig een weekje met elkaar op vakantie en ook Sinterklaas vierden we met elkaar. Maar dat is allemaal verleden tijd, want Johan heeft een ander en heeft geen enkele boodschap meer aan mij. Niet alleen ik ben woest, maar ook de jongens voelen zich door hem aan de kant gezet. Ze willen niet meer naar hem toe en ik kan me dat heel goed voorstellen. Johan begrijpt dit niet en dat hij dat niet begrijpt begrijp ik weer niet. Hierdoor hebben we steeds hoogoplopende conflicten”.  

Kinderen zijn beinvloedbaar

Ze houdt de kinderen bij me weg

Johan luistert aandachtig naar hetgeen Marieke vertelt. Ik vraag hem om zijn versie te vertellen. “Het klopt wat Marieke zojuist heeft verteld. Ik begrijp echter niet wat het probleem is. We zijn ondertussen toch al ruim een jaar uit elkaar en ook nog op haar initiatief. Ik wil dat mijn kinderen net zoals daarvoor gewoon bij mij kunnen zijn. Ze zijn negen en elf jaar en geloven alles wat hun moeder zegt. Ik vind het moeilijk om te zeggen, maar soms denk ik dat ze de kinderen tegen mij opzet.” Ik bedank beiden voor hun uiteenzetting.

Echtscheiding genereert rouw

Door de ogen van de kinderen kijken

Tijdens de intakefase is het van belang de reden van de scheiding in kaart te brengen, de SCHIP-aanpak uit te leggen en de condities voor een succesvol traject vast te leggen. Ik leg uit dat de SCHIP-aanpak tijd en een stevige motivatie vergt van beide ex-partners. Ik onderstreep dat het geen sinecure is om met je ex om de tafel te gaan zitten en dat daar lef voor nodig is. Er zit geen enkele garantie op het slagen van deze aanpak. Maar als het lukt dan geef je jezelf, je ex en jullie kinderen het mooiste cadeau dat je kunt krijgen, namelijk: een gelukkige toekomst en een grotere kans dat nieuwe relaties niet opnieuw in een scheiding belanden. De SCHIP-aanpak vraagt inzet van beiden.

De SCHIP-aanpak

Het traject verloopt via vijf fases: Fase 1 Samenkomen, Fase 2 Conflict en verliesverheldering, Fase 3 Helpend horen, Fase 4 Integratie en Fase 5 Partners in ouderschap. Iedere fase bestaat uit 2 tot 3 sessies. Vanaf fase 2 krijgen de ex-partners, ter voorbereiding op iedere sessie, huiswerkopdrachten mee. Het moge duidelijk zijn dat het maken van deze opdrachten een absolute voorwaarde is voor de slagingskans van het traject.

Kinderen buiten beschouwing

Uniek aan deze aanpak is ook dat we de kinderen buiten beschouwing laten. De SCHIP-aanpak stelt dat het pas echt goed komt met de kinderen wanneer hun ouders weer met elkaar in verbinding staan. Gangbare aanpakken sporen de ex-partners aan om toch vooral door de ogen van hun kinderen te kijken in de verwachting dat de ruzies zullen stoppen. Als het zo simpel was, dan zouden we inmiddels een afname van het aantal vechtscheidingen moeten waarnemen. Helaas zien we het percentage vechtscheidingen alleen maar toenemen. De focus van de meeste aanpakken is gericht op de toekomst. Dat echtscheiding rouw genereert, daar is men het ondertussen wel over eens. Maar stelt men, de relatie is voorbij en het is zaak om naar de toekomst te kijken.

Stress lijst

Echtscheiding nummer 3 op stress lijst

De SCHIP-aanpak kijkt daar anders naar. Wanneer we de drie belangrijkste stressoren in ogenschouw nemen, die dingen waardoor mensen ontregeld raken, dan staat op de 1e plaats: het overlijden van een dierbare. Op de 2e plaats een echtscheiding en op de 3e plaats verlies van baan of een verhuizing. Als we ervan uit gaan dat we geen relaties aangaan met de bedoeling deze te verbreken, is het in wezen volstrekt onnatuurlijk dat twee mensen die zich ooit zo met elkaar hebben verbonden de rouw en het verdriet over de voorbije relatie individueel verwerken. Rouwen doen we namelijk altijd in interactie met onze naaste omgeving. We hebben die ander nodig om weer op verhaal te komen en betekenis te kunnen geven aan datgene wat we hebben verloren.

Verbinden als partners in ouderschap

Partners in ouderschap

De SCHIP-aanpak biedt de mogelijkheid te reconstrueren hoe het komt dat de relatie tot een breuk heeft geleid. De ex-partners hoeven elkaar zeker niet los te laten maar gaan als het ware een nieuwe verbinding aan met elkaar. Dit is een verbinding die recht doet aan de nieuw ontstane situatie: ‘partners in ouderschap’.

Ik vraag of deze informatie, voor dit moment, voldoende basis biedt om een afspraak te maken om Fase 1 te kunnen starten. Johan en Marieke stemmen hiermee in.

De zon breekt door

Goed afsluiten

Inmiddels is de regen gestopt en schijnt er een flauw zonnetje. Ik zeg dit te beschouwen als een goed voorteken voor een succesvol SCHIP-traject. Beiden schieten in de lach en dat resulteert in een ontspannen afscheid.

-Tineke Rodenburg-

« Oudere berichten

© 2019 SCHIP-aanpak

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑