SCHIP-aanpak

Een aanpak voor relaties in slecht weer

Categorie: De SCHIP-aanpak in de praktijk (page 1 of 6)

Op weg naar fase vijf

Covid19 houdt ons in de greep

SCHIP-aanpak tijdens #covid19

Het zijn bizarre tijden sinds het Corona virus ons in zijn greep heeft. Niets is meer vanzelfsprekend en het houvast dat we dachten te hebben op ons leven is als sneeuw voor de zon verdwenen. Natuurlijk wisten we al veel eerder dat we ons omgeven met schijnzekerheden maar toch hielp het om het gevoel te hebben dat we de regie op ons leven in eigen hand ‘dachten’ te hebben. Iedereen die ooit de aanzegging van een onverwacht verlies heeft ervaren of zich opeens gedwongen ziet zich te verhouden tot een verandering die, nooit gewild, maar zich toch voltrekt, weet dat ons leven in een split second er totaal anders kan uitzien. Na de eerste schok die dit teweeg brengt zullen de meeste van ons naarstig om zoek gaan naar een nieuw houvast. Dat vergt echter de nodige tijd waarbij niet iedereen blijkt vanzelfsprekend te beschikken over het ‘aanpassingsgen’. Het goede nieuws is dat op den duur het gros van de mensheid dit uiteindelijk toch gaat lukken.

Gescheiden en Corona

Scheiding genereert chaos

De parallel die getrokken kan worden tussen dit akelige virus en een (v)echtscheiding is niet zo vreemd. Een echtscheiding genereert, net als het ongrijpbare Corona virus, ook chaos en ontregeling waarbij het zicht op het normale leven soms ver te zoeken is.

Straks wanneer het virus onder controle of liever nog op zijn retour is zullen we de rest van ons leven spreken over de periode voor en de periode na deze crisis. Het effect van deze markering is dat iedereen zal begrijpen vanuit welk kader, welk vertrekpunt we onze gedachten formuleren, ons gedrag verklaarbaar is en welke emoties dit oproept.

Nieuw begin

Overgang naar nieuwe situatie

Het ritueel dat de ex-partners samen ontwerpen en uitvoeren is helpend om de overgang naar zo’n nieuwe situatie te markeren. De ervaring heeft inmiddels geleerd wat de betekenis hiervan kan zijn in het zicht op een nieuw toekomstperspectief. Je kunt immers pas vertrekken als je eerst bent aangekomen. Je zult eerst moeten rouwen om dat wat er niet meer is voordat je de volgende stap kunt zetten.

Online therapie

SCHIP-aanpak online

De zon schijnt uitbundig. De natuur laat zich door geen virus van de wijs brengen. Ik heb mij geïnstalleerd achter mijn laptop want helaas is fysiek contact even niet aan de orde. Johan en Marieke hebben een link van mij ontvangen waardoor we straks via ‘zoom’ een online sessie gaan hebben. Eerlijk gezegd ben ik wat nerveus. Nog nooit eerder heb ik op deze wijze therapie gegeven. Ik ben bang dat ik met name de non-verbale reacties ga missen. Precies op tijd loggen beiden in. In eerste instantie worden we geconfronteerd met wat startproblemen: Johan komt maar niet in beeld en Marieke heeft wat instructies nodig hoe ze haar microfoon aan moet zetten. Maar uiteindelijk zijn we allemaal in beeld en kunnen we elkaar goed horen.  Na het zogenaamde ‘praatje pot’ over hun ervaringen met alle beperkingen die de ‘social distance ‘met zich meebrengt komen we ter zake.

Familie

Fijne jaren gehad

De prangende vraag is natuurlijk hoe het hun is vergaan met de uitvoering van het ritueel. Marieke vertelt opgetogen hoe fijn het was om ontspannend naast elkaar lopend weer eens samen te kunnen zijn. Het was lang geleden dat ze, buiten de therapiekamer, gedurende een aantal uren met elkaar hadden doorgebracht. Het had haar zeer geraakt toen Johan zijn kaart, die hij voor haar had geschreven, voorlas. Misschien klinkt het een beetje overdreven maar het voelde als een cadeau.

Terwijl Marieke aan het woord is zie ik Johans gezicht verzachten. Het werkt dus goed, online-therapie. Johan reageert:” ik had van tevoren niet kunnen bedenken hoe goed dit ritueel zou kunnen zijn. Het was alsof de cirkel rond was daar bij Natuurmonumenten. Er liggen veel mooie herinneringen op die plek en die mochten er weer even zijn. We waren in alle hectiek vergeten dat we ook fijne jaren met elkaar hebben meegemaakt”

Dankbaar

Dankbaar voor wat is geweest

Dit is waar ik als SCHIP-behandelaar natuurlijk op heb gehoopt. Soortgelijke reacties en ervaringen hoor ik nagenoeg altijd. Het is zo helend om samen terug te gaan naar een plek waar het ooit fijn was tussen beiden. Midden in de turbulentie van hevige emoties, praktische zaken die voorbijkomen, angst voor de onzekere toekomst, het gevoel om op je qui-vive te moeten zijn, het soms allesomvattende gevoel gefaald te hebben of mislukt te zijn enz. verdwijnt vaak volkomen uit het zicht dat er ook andere tijden waren. Alles in de afgelopen periode stond namelijk in het teken van de strijd.  Alle energie liep hierin weg. Het conflict won het keer op keer van de pijn van het verlies. Door beiden kwetsbaar te kunnen zijn kwam er ruimte om samen te kunnen rouwen over datgene dat ze hadden verloren.

Er was namelijk een tijd waarin ze niets liever wilden dan voor altijd en eeuwig samen zijn, de seks niet op kon, en niets of niemand hun kon scheiden. Marieke en Johan hebben elkaar bedankt voor deze waardevolle jaren en hun prachtige kinderen die daaruit zijn voortgekomen.

Opnieuw verbinden

Opmaat naar fase 5: verbinden

Het is tijd om deze sessie af te sluiten. We blikken natuurlijk, zoals gewoonlijk, vooruit naar de eerstvolgende sessie van Fase 5: Partners in ouderschap. Dit is de fase waarin het geschonden vertrouwen in elkaar wordt hersteld en waarin de ex-partners afspraken maken om uit de valkuilen van de destructieve patronen te blijven. De huiswerkopdracht luidt: Wat kun jij doen om ervoor te zorgen dat de ander jou weer gaat vertrouwen?

In fase 5 ligt de focus op herstel van de verbroken relatie tussen de ex-partners. Er ontstaat een nieuwe verbinding weliswaar niet meer als liefdespartners maar als ‘partners in ouderschap’.  Deze fase is dus toekomstgericht.

Veerkracht

Dit geldt straks ook voor de periode na het alles ontwrichtende Corona Virus. Er komt een tijd dat we, met alles wat we hebben ervaren, doorstaan en hebben verloren, weer bij onze hernieuwde veerkracht komen en verder kunnen en durven te leven.

-Tineke Rodenburg-

SCHIP-aanpak: het ritueel

Aanmeren

Aanmeren

Vandaag staan Johan en Marieke in mijn agenda. We zijn aanbeland of liever gezegd aangemeerd bij fase 4 van de SCHIP-aanpak te weten: Integratie. Ik ben zeer benieuwd naar het verloop van deze sessie. Het is altijd een spannend moment of de timing van fase 4 goed gekozen is. De opdracht die beiden hebben meegekregen luidt als volgt: Welke vorm of welk ritueel zou je kunnen bedenken om de voorbije relatie te borgen? En wat zou je, tijdens dit ritueel, nog willen zeggen tegen hem/haar? Niet altijd wordt door de ex-partners enthousiast gereageerd als ik deze opdracht introduceer.

Jeuk

Geestelijke jeuk

Soms krijgen mensen bij het woord ‘ritueel’ spontaan last van ‘geestelijke jeuk’. Het is wellicht wat stereotiep maar met name mannen zijn zeer goed in het uiten van hun weerzin hiertegen. Persoonlijk houd ik wel van wat weerstand. Cliënten die niet alles voor zoete koek aannemen zijn doorgaans ook gemotiveerder dan wel meer betrokken bij het proces van de SCHIP-aanpak. Kritische cliënten houden mij ook scherp in het therapeutische proces. En last but not least hebben cliënten ook het recht om het hoe en waarom van SCHIP-interventies te weten en derhalve te kunnen begrijpen.

Huwelijk

Waarom?

Tijdens de laatste sessie was het dan ook Johan die zijn vraagtekens zette bij het nut van deze opdracht. Ik heb hem gelukkig daarvan weten te overtuigen. Wij zijn ons er niet altijd van bewust dat veel terugkerende handelingen vallen onder de noemer rituelen. Zo worden binnen gezinssystemen feestdagen volgens bepaalde, specifiek aan het desbetreffende systeem gebonden, terugkerende gewoontes gevierd. Wat te denken van het housewarmingsritueel de babyshowers, huwelijksceremonies en begrafenissen? In feite zijn rituelen bedoeld om een bepaalde periode in het leven te markeren om vervolgens de overgang te maken naar een nieuwe fase. Marieke had aanvankelijk wat moeite om fase 4 in te kunnen gaan. Niet altijd lopen de ex-partners daarin synchroon. Degene die een nieuwe partner heeft, wil vaak wat meer snelheid in het proces dan degene die zich verlaten voelt. Ook daar hebben we uitgebreid bij stil gestaan. Vragen zoals;” wat behoeft er nog aandacht, waar maakt je je zorgen over”, zijn hierbij relevant. Pas wanneer beiden er klaar voor zijn kunnen ze zich richten op de vorm van het ritueel.

Pieterpad

Het Pieterpad

Ook nu weer stel ik de steeds terugkerende vraag hoe het was om aan de opdracht te werken. Johan reageert: ”eerlijk gezegd vond ik dat niet eenvoudig. Iedere keer als ik dacht, ja dat is een mooi ritueel, zag ik haken en ogen voor wat betreft de uitvoerbaarheid”. Marieke zegt: “ik vond het wel een bijzondere opdracht omdat er van alles door mij heen ging”. Dit is het moment waarop ik beiden vraag hun ritueel aan elkaar te vertellen. Marieke begint: “ik had bedacht dat we samen een stuk van het eerste gedeelte van het Pieterpad gaan lopen en dan bij het eindpunt koffie met appeltaart gaan eten. Ooit zijn we daar ook aan begonnen maar vlak voordat we het eindpunt bereikten zijn we uit elkaar gegaan”.  Ik kijk naar Johan die zegt: “laten we gewoon een biertje gaan drinken ergens en proosten op onze toekomst. Het Pieterpad… sorry maar dat loop ik sinds kort ook al met uh.…. en daarbij kost het me veel te veel tijd” 

Valkuil

Valkuil van de therapeut

Tja wat nu?  Ik kijk in de gapende valkuil die zich ter plekke voor mij opent. Mijn neiging om te bemiddelen in deze situatie of ze de nodige alternatieven voor te schotelen valt nagenoeg niet te onderdrukken. Marieke’s gezicht betrekt bij het horen van Johans bezwaren en ondertiteling. Wat nu? Het doel van het formuleren van een gezamenlijk ritueel is juist dat ze zich er beiden in kunnen vinden. Het is mijn taak om goed vast te kunnen stellen of dit zo is. Niet zelden zie ik een van de twee zich schoorvoetend neerleggen bij het voorstel van de ex. De kracht van het ritueel schuilt echter in de gezamenlijke beslissing, want dat draagt bij aan de nieuwe verbinding als ‘partners in ouderschap’. Niet geheel onbelangrijk hierbij nog eens te onderstrepen is dat de kinderen geen onderdeel van het ritueel vormen.  Het gaat namelijk om het markeren van hun voorbije relatie als liefdespartners. Wanneer de ex-partners na hun gezamenlijke ritueel nog iets met hun kinderen willen ondernemen is dit wel mogelijk. Johan en Marieke blijken goed in staat te zijn om tot een gezamenlijk ritueel te komen.  Het doet mij deugd om te zien hoe ze zich in elkaar kunnen verplaatsen en elkaar kunnen horen.

Kop koffie

Het ritueel

Uiteindelijk komt er een nieuw ritueel uit wat nog wel wat kenmerken van de twee vorige rituelen bevat. Ze gaan een wandeling in de omgeving rondom de locatie van Natuurmonumenten in hun woonplaats maken. Na afloop drinken ze daar koffie met taart en sluiten ze af met een biertje. Beiden willen elkaar tijdens dit samenzijn bedanken voor de goede jaren die ze hebben gehad en hun prachtige kinderen die daaruit zijn voortgekomen. Marieke heeft bedacht dat het fijn zou zijn om deze dankwoorden op een kaartje te zetten voor elkaar waardoor deze nog eens terug te lezen zijn.

Nu ben ik weer aan slag. Samen met Johan en Marieke loop ik het ritueel door als een soort van filmscript: wanneer en hoe laat spreken jullie waar af?  Hoe komen jullie daar? Hoelang duurt de wandeling? Wat te doen als het met bakken uit de hemel komt? Wanneer weet je of het ‘goed’ is? En tot slot hoe gaan jullie daar weg? Gaan jullie elk een kant op bij voorbeeld?

We nemen alles gedetailleerd door. Er ontstaat een wat opgewonden stemming in mijn behandelkamer. Beiden nemen deze exercitie zeer serieus en zijn voornemens er een succes van te maken. Ik haal opgelucht adem en concludeer voor mezelf dat de timing van fase 4 past in de fase van hun proces.

Vertrouwen

Vertrouwen

Ik heb me zorgen gemaakt om niets, want Marieke en Johan weten goed met elkaar te onderhandelen. Dat schept vertrouwen in de toekomst waarin ze als ‘partners in ouderschap’ nog ettelijke keren met elkaar zullen moeten overleggen. Voor nu sluiten we de sessie af. Ik wens ze alle succes toe voor zaterdag.  Ik beloof ik ze die dag positieve energie te sturen opdat ze op koers blijven om uiteindelijk veilig te kunnen aanmeren.

-Tineke Rodenburg-

Erkenning voor aangedane pijn

Troosteloos weer

Op jezelf teruggeworpen

De feestdagen liggen inmiddels achter ons. Het is troosteloos en nikserig weer. Wanneer ik naar buiten kijk zie ik een dikke mist hangen over het weiland. De schaapjes zijn dicht tegen gekropen. Zelfs dieren halen kennelijk hun warmte bij elkaar als de omstandigheden daartoe zijn. Zo eenvoudig is dat in de dierenwereld. Er zit bij hen geen denken tussen. Ze worden aangestuurd door hun instinct en fysieke behoefte. Voor ons mensen ligt dat helaas wat gecompliceerder. Wij worden veelal gehinderd door rationele overwegingen om dicht bij elkaar te kunnen kruipen. Effectief handelen wordt doorgaans gehinderd door ons denken. We wachten op het juiste moment. De tragiek is echter dat dit moment ons zelden op een presenteerblaadje wordt aangereikt.  Het juiste moment zullen we zelf moeten creëren. De mens wordt in wezen op zichzelf teruggeworpen.

Donkere ‘feest’dagen

Feestdagen zijn bron van verdriet

Vandaag staan Johan en Marieke in mijn agenda. Ik ben zeer benieuwd hoe deze dagen voor hen zijn geweest. Voor degenen die in de aanloop naar die feestdagen iemand hebben verloren of anderszins ingrijpende ongewenste veranderingen hebben moeten verwerken zijn de zogenaamde ‘feestdagen” eerder een bron van verdriet, boosheid, weemoed, en stress. Tijdens die donkere dagen voor kerst ontkomen we er niet aan dat we terugkijken naar de gebeurtenissen van het afgelopen jaar en realiseren we ons des te meer wat was en niet meer is en verloren is gegaan in de turbulentie van ons dagelijkse gedoe.

Angst voor afwijzing

Aandacht voor kwetsbare onderwerpen

We zitten nog midden in fase 3 ofwel de fase waarin de (ex)-partners elkaar gaan helpen aandacht te vragen voor kwetsbare, nog niet eerder besproken, onderwerpen. Vragen zoals: “Wat zou je nog tegen de ander willen zeggen of vragen. Hoe zou je willen dat de ander hierop reageert. Welke reactie zou helpend kunnen zijn?” worden in deze fase gesteld.  De ervaring heeft inmiddels geleerd dat de moed om kwetsbaar te durven kunnen zijn tussen de (ex)-partners soms al jaren geleden op zijn retour is gegaan. Want om het achterste van je tong aan de ander te laten zien is er een basis van veiligheid nodig. Wanneer je echter de ervaring hebt opgedaan dat de ander jouw gevoelens onvoldoende serieus neemt waardoor je gekwetst bent geraakt, is verschuilen in je loopgraaf veelal de enige resterende optie. Mensen zijn per definitie ingewikkelde wezens. Communicatie, ook al spreken we objectief gezien dezelfde taal, genereert niet altijd datgene wat wordt beoogt. De boodschap die door de zender de lucht wordt ingestuurd wordt niet altijd door de ontvanger evenredig ontvangen. Niet zelden wordt datgene dat je van de ander nodig hebt ook zodanig en expliciet gepresenteerd. Vanuit de angst voor afwijzing worden wensen en behoeften verpakt in boosheid en verwijten naar elkaar toe. Dit gedrag is zelden adequaat en in ieder geval nooit helpend. Boosheid en verwijten zijn nu niet bepaald emoties die partners dichter bij elkaar brengen. Boosheid genereert afstand. Kwetsbaarheid daarentegen ontroert, verzacht en is in staat partners weer met elkaar in verbinding te brengen. Wanneer we voorbij de angst voor afwijzing, het gevoel niet geaccepteerd te worden, zouden durven kijken, komen we uit bij onze hechtingsbehoeften, daar waar we ooit in zijn beschadigd geraakt maar waarnaar we wel intens verlangen.

Hechtingstijl Bartholomew

Hechtingstijl

Er zijn een aantal universele behoeften, ook al zijn we ruimschoots volwassen, niet verdwijnen. Zo is bijvoorbeeld de behoefte aan erkenning voor degene die je bent en waardering voor datgene wat je doet betekenisvol voor ieder levend wezen. De SCHIP-aanpak heeft niet voor niets oog en oor voor de hechtingstijlen van beiden partners. De wijze waarop je bent gehecht is in wezen het vertrekpunt van je contact met de ander.

Saai

Als een zak aardappels op de bank

Na het gebruikelijke ‘praatje pot’ stel ik de vraag hoe het was om na te denken over de vraag wat ze nog tegen elkaar zouden willen zeggen of aan elkaar zouden willen vragen en wie zou willen beginnen?  Marieke bijt de spits af: “Gek genoeg kostte het me dit keer totaal geen moeite. Ik zou graag van Johan willen weten waarom hij nu wel in staat blijkt te zijn om er voor Monica te zijn en met haar leuke dingen te ondernemen, terwijl ik hem destijds met nog geen tien paarden van die bank af kon trekken”

Johan kijkt wat verbaasd en reageert: “ik heb eerlijk gezegd nooit geweten dat jij zo graag met mij  uberhaupt ‘iets’ zou willen ondernemen.  Ik had al jaren de indruk dat je liever met je vriendinnen op pad was dan met mij. Als ik wel eens iets voorstelde dan had je een afspraak met een vriendin”.

“En jij Johan, wat heb jij opgeschreven” vraag ik. Johan vist zijn boekje uit de rugzak die naast hem staat.  “Klopt het dat je mij eigenlijk al jaren een ontzettend saaie zak aardappelen vindt en dat je al veel eerder had willen opstappen als we geen kinderen hadden gehad? “

Nu is het de beurt voor Marieke om haar wenkbrauwen op te trekken. “Nee Johan, met mijn hand op mijn hart. Toen ik met jou een relatie kreeg wist ik dat je geen kamervullende persoonlijkheid was. Voor mij was dat jarenlang alleen maar prettig. Gaandeweg merkte ik dat daar ook een andere kant aan zat. Je was voor mij emotioneel vaak niet bereikbaar waardoor ik me eenzaam ging voelen binnen ons huwelijk”.

Wat zou je willen dat Johan hierop zou zeggen vraag ik aan Marieke. “Dat hij een keertje zou zeggen dat hij begrijpt hoe dat voor mij geweest moet zijn” .

Ik kijk naar Johan. Johan schraapt zijn keel: “Dat vind ik ook heel akelig voor je. Als ik  geweten had wat ik had kunnen doen, dan had ik het gedaan. Maar ik wist het niet, ik dacht dat je mijn mening of wat dan ook toch niet de moeite waard zou vinden”

Hoe is dat voor jou Marieke om dit van Johan te horen? “Dat vind ik vreselijk moeilijk om te horen en dat raakt me”. Johan stamelt: “fijn ja echt fijn om je dit te horen zeggen”.

“Betekent dit Johan dat je daarmee dusdanig worstelde dat je  niet eens het risico meer hebt genomen iets te doen  op het gevaar af dat dit  toch zou worden afgewezen door Marieke” ?

“Precies zoals je het zegt. Ik dacht dat ik maar beter niets kon zeggen of iets doen dan de kans te lopen om de plank mis te slaan”. Hoe is dat voor jou Marieke om Johan dit te horen zeggen? “Daar word ik heel verdrietig van want dat heb ik nooit gewild en toch is dit het effect geweest, het spijt me zo Johan”. 

Het is  even stil in de therapiekamer.  Deze momenten van zelfonthulling, erkenning krijgen en erkenning geven zijn kostbaar en van onschatbare waarde voor het herstel van de beschadigde relatie.

Kwijt

Elkaar kwijtraken

Ik vat samen wat beiden hebben uitgesproken naar elkaar: “Dus jullie zijn beiden uit angst voor afwijzing en het risico op een conflict om de hete brij heen gaan lopen. Waarbij je dacht dat de ander wel zou begrijpen wat je nodig hebt. En het resultaat daarvan is dat jullie elkaar zijn kwijtgeraakt in de mist”. Beiden knikken bevestigend. 

Verbinding

Puinhoop van de relatie gemaakt

In de SCHIP-aanpak zijn we naarstig op zoek naar datgene wat overeenkomt en wat bijdraagt aan het herstel van de verbroken verbinding.

En zo hebben beide (ex)-partners uit angst voor de zoveelste teleurstelling niet meer het risico genomen hun meest essentiële behoefte, t.w. erkenning voor datgene wat ze nodig hadden, met elkaar te delen.  Binnen de context van de veilige therapiekamer blijken ze in staat te zijn om toch het achterste van hun tong te laten zien.

Het is even stil in de therapiekamer. Dan staat Johan op en loopt naar Marieke toe. Hij slaat heel voorzichtig een arm om haar heen. “Wat hebben we er toch een puinhoop van gemaakt” zegt hij. Marieke huilt en beaamt wat Johan concludeert. “En toch ben ik trots op ons dat we al zover zijn gekomen. Ik voel verdriet maar ook een soort van sereen gevoel van rust”.

De mist trekt op

Buiten is de mist nagenoeg verdwenen waardoor de schapen niet meer bij elkaar hoeven te schuilen maar zich verspreid hebben over het land.

-Tineke Rodenburg-

De emotionele pijpleiding schoonblazen

Bevroren

Met de seizoenen mee

Bij binnenkomst excuseren ze zich allereerst voor hun, bijna tien minuten, vertraging. Vandaag is de eerste dag dat er nachtvorst is opgetreden waardoor ze beiden hun auto moesten schoonkrabben. We staan even een moment stil bij het prachtige uitzicht vanuit mijn praktijk. Alles is wit en in combinatie met het flauwe zonnetje dat over het weiland met schaapjes schijnt, trekt het een ieders aandacht. Ik benoem hoe hoopvol het is dat wat er ook in ons leven gebeurt de seizoenen zich er niets van aantrekken. De natuur verloopt in vaste opeenvolgende patronen. De parallel met de SCHIP-aanpak is hierbij eenvoudig te trekken.

Conflicten verwijderen

Wisselwerking conflict en verlies

Want dit proces, hoe toepasselijk, verloopt doorgaans ook in golven.

Met name fase 2 wordt gekenmerkt door oplaaiende conflicten die vervolgens worden ‘afgeblust’ door de focus te verleggen naar het onderliggende verlies. Dat neemt niet weg dat er soms stevige noten worden gekraakt tussen de ex-partners. De impact van de verliezen op het gedrag van beiden kan namelijk groot zijn. Maar als ze in staat zijn dit te herkennen ontstaat er wederzijds begrip.

Niet geheel onbelangrijk daarbij is dat men zichzelf ook beter gaat begrijpen, want dit is doorgaans de opmaat voor een nieuwe verbinding.

Kan iemand helpen?

De verschillende percepties en de betekenis die daaraan wordt gegeven leiden tot afstand en niet helpend gedrag. En zo raken de ex-partners verstrikt in een vicieuze cirkel van actie en reactie waarmee ze beiden niet kunnen stoppen en waarvan een gevoel van moedeloosheid het gevolg is.  Vanuit die moedeloosheid en de grote behoefte dat deze destructieve dynamiek stopt wensen ze elkaar veelal van alles toe. Er ontstaat de hoop dat er wellicht vanuit ‘hogerhand’ iemand ingrijpt om deze energievretende impasse op de een of andere manier te doorbreken.

Onder de oppervlakte

In fase 3: Helpend Horen, gaan ze ‘onder de oppervlakte’ op zoek naar de dieper gelegen gedachten en gevoelens. Een van de eerste vragen van de huiswerkopdracht luidt als volgt: ‘Welke gedachten en gevoelens heb je wel eens waarvan je denkt: als hij/zij dat eens zou weten. Gedachten en gevoelens waar je je misschien voor schaamt of waarover je je schuldig voelt?’. Het is in feite niet de vraag of ze deze gedachten wel dan niet hebben, maar veel meer welke het zijn. Want ook al weten ze doorgaans niet wat de ander hen toewenst, ze zijn ze wel voelbaar. Het gezegde: ‘als blikken zouden kunnen doden’ behoeft hierbij geen betoog.

Schaamtevolle gedachtes

Schaamtevolle gedachtes

Ik vraag hen hoe het was om deze opdracht te maken? Johan reageert: ”ik vond het een lastige opdracht. Hoewel het me wel is gelukt zit ik niet te springen om hem hier te delen”. Ik richt me naar Marieke, en jij? Marieke staart naar de grond terwijl ze bijna fluisterend zegt: “ik heb er echt mee gezeten. Het was confronterend en schaamtevol. Ik zie er ook tegenop het hardop te vertellen”.

“Fijn dat het jullie dus wel gelukt is en bedenk wat jullie ook hebben opgeschreven het zijn maar gedachten hè. Wie wil beginnen?”.

Johan neemt een stevige hap adem en zegt: “Ik heb wel eens gedacht verdween je maar uit mijn leven zodat ik nooit meer last van je zou hebben. En…ik heb zelfs wel eens gedacht, was je maar dood…of zoiets”.

En jij Marieke?

Marieke zegt: “Het is heel erg maar ik heb wel eens gehoopt dat hij samen met die vrouw tegen een boom zou rijden. En dat zij het niet zou overleven, maar Johan levensgevaarlijk gewond eruit zou komen. Ik zou hem dan natuurlijk verzorgen en dan zou hij weer van mij gaan houden en zo zouden we weer samenkomen”.

Duistere gedachten

Valkuil voor de behandelaar

Een grote valkuil voor mij als behandelaar is om inhoudelijk in te gaan op datgene dat de ex-partners hebben opgeschreven. Dat doe ik dus niet. Ik vraag hoe het voor hen beiden is nu het gezegd is. Unaniem ervaren ze het als opluchting. Nu het is uitgesproken krijgt het lucht. Alles wat zich afspeelt in de duistere spelonken van onze geest loopt de kans uit te groeien tot grote proporties. Alles wat de ruimte krijgt heeft de kans te vervliegen en op te lossen in het grotere geheel.

De vorst verdwijnt

Niets blijft

Ik herdefinieer hun schaamtevolle gedachten in een positieve en werkbare context door nogmaals te benadrukken dat het ‘maar’ gedachten zijn en dat zij natuurlijk nooit zouden hebben gewild dat deze gedachten bewaarheid zouden worden. Uiteindelijk hebben zij ooit veel van elkaar gehouden en blijven ze ten eeuwigen dage de vader/moeder van hun kinderen.  Dat ze deze gedachten wel hadden geeft veel meer hun diepste wanhoop weer, het niet meer weten hoe het schip de wal ooit nog zou moeten doen keren.

Hoe vreemd het ook moge klinken, het uitspreken van deze schaamtevolle gedachten draagt bij aan het herstel van vertrouwen en verbinding. Het is alsof de emotionele pijpleidingen van beiden zijn doorgeblazen waardoor er ruimte komt voor een ander narratief, een ander verhaal, een andere betekenis.

Niets is blijvend, alles is aan verandering onderhevig en biedt, als je er tenminste oog voor hebt, een nieuw perspectief.  Inmiddels is de rijp buiten op het land verdwenen.

-Tineke Rodenburg-

IMPACT van het verlies

We praatten niet meer

Wat wil je nog zeggen?

Ook deze keer ben ik benieuwd hoe het Marieke en Johan, na de vorige sessie, is vergaan. De ervaring heeft geleerd dat de confrontatie m.b.t. datgene wat er verloren is gegaan doorgaans de nodige emoties oproept. In de huiswerkopdracht voor deze sessie hebben beiden zich o.a. voorbereid op de vragen: “Wat is de impact van datgene dat verloren is gegaan, wat zou je hem/haar nog willen zeggen/vragen wat tot dusver nog niet aan de orde is geweest?” Onherroepelijk komen we dan bij de prangende vraag wat heeft hen daarvan weerhouden.

De SCHIP-aanpak is geen even-snel-door-de-wasstraat methode

De SCHIP-aanpak neemt en heeft de tijd

Het is fijn dat zowel Marieke als Johan, ook deze keer weer, op tijd zijn. De sessies duren anderhalf uur. Dat lijkt wellicht lang maar dat is geenszins het geval. Het nemen van voldoende tijd voor de sessies blijkt, bij ieder SCHIP-traject opnieuw, een belangrijke voorwaarde te zijn voor de slagingskans. We zijn het wat ontwend geraakt in deze haastige tijd waarin alles liever vandaag nog dan morgen ‘voor de bakker’ moet zijn. Termen als: kortdurend, oplossingsgericht, resultaatgericht, zes gesprekken, modellen enz. komen ons zeer bekend voor. Maar niet alle problematiek leent zich voor ‘de snelle wasstraat’ die kenmerkend is voor de huidige wijze van hulpverlening. Tijdens de SCHIP-aanpak nemen we alle noodzakelijke tijd die nodig is om de angel er zorgvuldig en bij voorkeur voor ‘de eeuwigheid’ uit te halen. De focus ligt op het proces dat beiden doorlopen en dat proces verloopt zelden synchroon. We nemen de tijd voor reflectie en verwerking van de hierdoor ontstane verhelderende inzichten. We reconstrueren zeer gedetailleerd wat ten grondslag ligt aan de verbroken relatie. Het is ‘now or never’ de gelegenheid om ‘schoon schip’ te maken. Iedere sessie opnieuw zijn we op zoek naar dat wat er wel is maar er niet mag zijn. En iedere sessie opnieuw zijn we op zoek naar dat wat leidt tot het aangaan van een nieuwe verbinding. Een verbinding die passend is bij de nieuw ontstane situatie.

Huiswerkopdracht in SCHIP-aanpak

Na te hebben gevraagd hoe het was om deze huiswerkopdracht te maken en of de HART-analyse nog aangevuld dient te worden, start ik met de vraag wie er vandaag wil beginnen.

Johan neemt het woord: “Die HART-analyse heeft mij erg beziggehouden. Ik heb me nooit gerealiseerd wat de gevolgen, jij noemt het impact.., hiervan op onze relatie zouden kunnen zijn”. Hij pakt zijn notitieblok erbij en leest voor: “omdat ik mij schuldig voelde, mij schaamde en mijzelf een loser vond na de ontdekking van dat internetgedoe, ben ik mij terug gaan trekken. Ik probeerde te voorkomen dat Marieke mij er steeds mee om de oren zou slaan. Ik wilde dat die constante ondervraging van haar stopte. Het voelde alsof ik voor een tribunaal stond waar het vonnis van ‘levenslang’ eigenlijk al bij voorbaat was geveld”

Ik kijk naar Marieke en nodig nu haar uit om de huiswerkopdracht te delen. Marieke laat een diepe zucht: “Het lijkt nu alsof ik je napraat maar ik deed hetzelfde. Had ik eerst de behoefte om alle details te weten zoals: hoe vaak je het deed en wanneer, wat je erbij voelde en waar je precies opgewonden van raakte…na verloop van tijd ben ik daarmee opgehouden. Ik ben me ook gaan terugtrekken. Niet omdat ik mij schaamde…hoewel misschien toch ook wel…maar omdat ik wilde voorkomen om iedere keer teleurgesteld te raken als ik weer eens bot ving bij Johan. Ik dacht: dan maar niet, ik los het wel zelf op”.

Afstand tussen partners

Dus, vat ik samen, zijn jullie je beiden gaan verstoppen om de pijn van de confrontatie te vermijden en de angst voor de afwijzing te voorkomen, klopt dit? Marieke en Johan knikken ter bevestiging van mijn samenvatting. En, vervolg ik mijn betoog, vanuit de moedeloosheid en het niet meer weten hoe elkaar terug te vinden is de afstand tussen jullie alleen maar groter geworden.

Johan en Marieke lijken er verslagen bij te zitten.  Ik benoem wat ik denk te zien en vraag of dit klopt en ja het klopt. Door te benadrukken dat ik dit vaker meemaak en dat het volkomen begrijpelijk is dat je van dit inzicht even ‘moet bijkomen’ normaliseer ik als het ware hun stemming van dit moment.

Van de boosheid blijft weinig over

Interactie verlies en conflict

Omdat we in fase 2 zitten waarin de nadruk ligt op het verhelderen van het conflict en het verlies vraag ik hun beiden of er naast de aandacht voor het verlies ook nog boosheid is.

Marieke reageert: “daar heb ik over nagedacht natuurlijk, omdat het ook de huiswerkopdracht was. Gek genoeg moest ik die boosheid van ver halen. Steeds kwam dat verdriet over het verlies er als het ware overheen. Boos ben ik nog wel over het feit dat Johan mij kennelijk zo makkelijk heeft ingeruild voor die andere vrouw. Daar kan ik nog steeds met mijn verstand niet bij. Maar boos over hoe het is gegaan tussen ons…nee…of het moet zijn dat ik boos ben op mezelf. Ik had me niet moeten terugtrekken maar het conflict moeten aangaan met Johan”.

En hoe zit dat bij jou Johan?  “Ik was in eerste instantie woedend op Marieke dat zij mij het geluk van een nieuwe relatie niet gunde. Althans zo voelde het wel. Dat is nog niet weg natuurlijk. Ik ben nog wel beducht op een nieuwe aanval in de toekomst. Maar het verdriet over het verlies en hoe we het zover hebben laten komen overheerst op dit moment. Hadden we maar tijdig hulp ingeschakeld en had ik maar mijn verantwoordelijkheid genomen i.p.v. mij te schamen voor die stompzinnige pornogekte”.

Het SCHIP wordt de haven ingeloosd

Veilig de haven in

Ook deze keer vat ik samen wat beiden hebben gezegd. Hierin benadruk ik datgene dat overeenkomt en wat bijdraagt aan het uiteindelijke doel van de SCHIP-aanpak, nl. te komen tot ‘partners in ouderschap’.

In de volgende sessie gaan we verder met de overige vragen uit de huiswerkopdracht. Het is heel verleidelijk om te denken dat we nu alles boven tafel hebben en de overgang naar fase 3 “Helpend Horen” te kunnen maken. Eerlijk gezegd vermoed ik dat het conflict tussen hun nog wel eens zou kunnen oplaaien….

Nee, we gaan met de SCHIP-aanpak dus niet door die bekende ‘doodlopende wasstraat’ maar nemen de tijd om de veilige haven met onnodige averij te bereiken.

-Tineke Rodenburg-

« Oudere berichten

© 2020 SCHIP-aanpak

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑